Lajme Shëndetësi

Sëmundjet e mëlçisë prekin edhe ata që nuk pinë alkool: Shenjat që shpesh kalojnë pa u vënë re

Udhëzimet e reja britanike rekomandojnë kontrolle të synuara për personat me diabet të tipit 2. Specialistët paralajmërojnë se dëmtimi i mëlçisë mund të përparojë për vite pa simptoma të qarta.

Lodhja e vazhdueshme, të përzierat ose shqetësimi në pjesën e sipërme të barkut mund të kenë shumë shkaqe. Por në disa raste mund të shoqërojnë edhe sëmundje të mëlçisë, përfshirë ato që nuk lidhen me konsumimin e alkoolit.

Shqetësimi kryesor i specialistëve është se shumë pacientë ndihen mirë derisa dëmtimi të ketë përparuar ndjeshëm. Pikërisht për këtë arsye, Shoqata Britanike e Gastroenterologjisë, BSG, ka publikuar rekomandime të reja për identifikimin më të hershëm të personave në rrezik.

Në fokus janë veçanërisht njerëzit me diabet të tipit 2, të cilët kanë më shumë gjasa të zhvillojnë grumbullim yndyre dhe fibrozë — formim indi mbresor — në mëlçi.

Çfarë parashikojnë rekomandimet?

Udhëzimet rekomandojnë që personat me diabet të tipit 2 të vlerësohen për sëmundje kronike të avancuar të mëlçisë në momentin e diagnozës së diabetit, duke marrë parasysh moshën, sëmundjet shoqëruese dhe gjendjen funksionale.

Vlerësimi bazohet në një proces me dy hapa, që përdor analiza dhe metoda joinvazive për të identifikuar rrezikun e fibrozës. Në varësi të rezultateve, mund të nevojitet një ekzaminim si FibroScan, i cili mat fortësinë e mëlçisë për të ndihmuar në vlerësimin e dëmtimit.

Për personat me diabet të tipit 2 pa prova të fibrozës së avancuar, rekomandohet rivlerësim çdo pesë vjet, deri në moshën 75-vjeçare.

Këto janë rekomandime profesionale dhe nuk nënkuptojnë se një program i ri kombëtar depistimi është zbatuar tashmë për të gjithë pacientët.

Mëlçia e yndyrshme nuk lidhet vetëm me alkoolin

Një pjesë e rëndësishme e sëmundjeve të mëlçisë lidhet me faktorë metabolikë, përfshirë obezitetin dhe diabetin e tipit 2.

Gjendja njihet si sëmundja steatotike e mëlçisë e lidhur me çrregullimin metabolik, ose MASLD. Ajo përfshin grumbullimin e yndyrës në mëlçi në prani të faktorëve të rrezikut metabolik.

Te disa persona, sëmundja mund të përparojë drejt inflamacionit, fibrozës dhe cirrozës, duke rritur rrezikun e dështimit të mëlçisë dhe kancerit të saj. Megjithatë, jo çdo person me yndyrë në mëlçi zhvillon këto komplikime.

Profesori Stuart McPherson, hepatolog dhe autor kryesor i udhëzimeve, thekson se sëmundja serioze zakonisht zhvillohet gjatë shumë viteve.

“Sfida është se pacientët shpesh ndihen plotësisht mirë derisa të jetë krijuar një sasi e konsiderueshme indi mbresor”, tha ai.

Image

Simptomat e hershme mund të jenë të paqarta

Profesori William Alazawi, hepatolog në Universitetin Queen Mary të Londrës, thotë se shumë njerëz jetojnë për vite me sëmundje të padiagnostikuar të mëlçisë.

Kur shfaqen simptoma, ato mund të përfshijnë:

·         lodhje të vazhdueshme dhe mungesë energjie;

·         të përziera ose humbje oreksi;

·         dhimbje apo parehati në pjesën e sipërme të djathtë të barkut;

·         vështirësi në përqendrim.

Këto shenja nuk janë specifike për sëmundjet e mëlçisë dhe nuk mjaftojnë për diagnozë.

“Dhimbja e barkut, lodhja dhe të përzierat mund të kenë shumë shkaqe. Jo çdokush që i përjeton ka problem me mëlçinë”, theksoi Alazawi.

Për këtë arsye, specialistët kërkojnë që vlerësimi të mbështetet te faktorët e rrezikut dhe ekzaminimet, jo vetëm te simptomat.

Kruarja dhe verdhëza

Kruarja e vazhdueshme mund të shoqërojë disa sëmundje të mëlçisë, sidomos kur pengohet rrjedhja normale e tëmthit. Ajo mund të ndihet në pëllëmbë, shputa ose pjesë të tjera të trupit.

Megjithatë, kruarja ka edhe shumë shkaqe të tjera dhe nuk është shenjë karakteristike e çdo sëmundjeje të mëlçisë.

Një tjetër shenjë është verdhëza: zverdhja e lëkurës dhe e të bardhës së syve. Ajo shfaqet kur bilirubina, një pigment që krijohet nga shpërbërja normale e rruazave të kuqe, grumbullohet në organizëm.

Zverdhja e re kërkon vlerësim të shpejtë mjekësor.

Shenjat që kërkojnë ndihmë urgjente

Në sëmundjen e avancuar mund të shfaqen fryrje e barkut nga grumbullimi i lëngjeve, ënjtje e këmbëve, gjakderdhje dhe ndryshime në gjendjen mendore.

Të vjellat me gjak, jashtëqitjet e zeza si katran ose konfuzioni i papritur janë shenja alarmi që kërkojnë ndihmë urgjente. Ato nuk duhen ngatërruar me lodhjen apo harresën e zakonshme.

Sipas Alazawit, verdhëza dhe fryrja e barkut shpesh tregojnë se sëmundja ka arritur tashmë në një fazë të avancuar.

Pse diabeti i tipit 2 rrit rrezikun?

Rezistenca ndaj insulinës, karakteristike për diabetin e tipit 2, lidhet me grumbullim më të madh të yndyrës në mëlçi.

Këta pacientë kanë gjithashtu rrezik më të lartë që sëmundja të përparojë drejt fibrozës së avancuar.

Megjithatë, jo të gjithë e dinë se kanë diabet. Artikulli citon një vlerësim prej rreth 1,2 milion personash në Britani që mund të jetojnë me diabet të tipit 2 të padiagnostikuar.

Kjo e bën të rëndësishëm identifikimin e faktorëve metabolikë të rrezikut edhe përpara se të shfaqen simptoma të mëlçisë.

Zbulimi i hershëm mund ta ndryshojë ecurinë

Alkooli mbetet një shkak i rëndësishëm i dëmtimit të mëlçisë, por mungesa e konsumit të tij nuk e përjashton sëmundjen.

Specialistët theksojnë se zbulimi në faza të hershme mund të krijojë mundësi për të trajtuar shkakun, për të ngadalësuar përparimin dhe, në disa raste, për të përmirësuar dëmtimin.

Edhe kur sëmundja është e avancuar, trajtimi mbetet i rëndësishëm për kontrollin e shkakut dhe të komplikimeve.

Vanessa Hebditch, drejtuese e komunikimit dhe politikave në Liver UK, tha se identifikimi i hershëm mund t’u japë pacientëve mundësinë ta parandalojnë përkeqësimin.

Mesazhi kryesor i ekspertëve është që mungesa e simptomave nuk barazohet gjithmonë me mungesë sëmundjeje. Për personat me faktorë rreziku, biseda me mjekun për vlerësimin e mëlçisë mund të ketë rëndësi përpara se të shfaqen shenjat e vonshme.