Botë Lajme Tech & Inovacion

Ana e errët e energjisë së gjelbër/ Studimi zbulon shifra alarmante, afro 19 milionë lakuriqë nate të vrarë nga turbinat e erës

Një studim i ri mbështetet në të dhënat e mbledhura gjatë dekadave nga monitorimet në parqet eolike, për të vlerësuar se sa lakuriqë nate janë vrarë nga turbinat në 48 shtetet kontinentale të SHBA-së, nga viti 1981 deri në vitin 2024.

Lakuriqët e natës që ngordhin poshtë turbinave të erës mblidhen një nga një nga ekipet që kontrollojnë terrenin përreth bazës së secilës turbinë.

Për dekada me radhë, këto numërime në secilin vend ishin të vetmet të dhëna që ekzistonin.

Duke i kombinuar këto numërime me një model statistikor, studiuesit vlerësuan se turbinat e erës kanë vrarë rreth 18,7 milionë lakuriqë nate në 48 shtetet kontinentale të SHBA-së, nga viti 1981 deri në përfundim të periudhës së studimit.

Që nga viti 2021, numri i viktimave ka tejkaluar 1,5 milionë në vit. Sipas autorëve, kjo është një shifër që mund të jetë e krahasueshme me humbjet e shkaktuara nga sëmundja kërpudhore që ka shkatërruar popullatat e lakuriqëve të natës që dimërojnë në shpella.

Charles Labuzzetta, nga Qendra Shkencore Fort Collins e Shërbimit Gjeologjik të SHBA-së, drejtoi analizën në bashkëpunim me kolegë nga Shërbimi Amerikan i Peshkut dhe Faunës së Egër dhe Laboratori Kombëtar i Maleve Shkëmbore.

Shifrat janë vlerësime të bazuara në modele statistikore, me intervale të gjera pasigurie, të ndërtuara mbi të dhëna monitorimi që fillimisht nuk ishin mbledhur për t’u përllogaritur së bashku. Gjithashtu, marrëdhëniet e identifikuara janë korrelacione dhe jo lidhje shkak-pasojë të vërtetuara.

Në një intervistë për Earth.com, Labuzzetta tha se të dhënat mbi të cilat mbështetet studimi janë më të pasura sesa mund të sugjerojë mënyra e tyre e fragmentuar e mbledhjes.

“Zbuluam se ka ende shumë për të mësuar nga të dhënat e pasura të monitorimit, të cilat janë mbledhur që nga fundi i viteve 1990 dhe vazhdojnë të mblidhen edhe sot”, theksoi ai.

Katër lloje përbëjnë pjesën më të madhe të viktimave

Ekipi mblodhi 499 raporte monitorimi nga 277 impiante të energjisë së erës në 48 shtetet kontinentale të SHBA-së, të dorëzuara pranë Shërbimit të Peshkut dhe Faunës së Egër që nga fundi i viteve 1990.

Secili raport përmbante numrin e trupave të pajetë të gjetur poshtë turbinave dhe një vlerësim të numrit të atyre që nuk ishin zbuluar. Megjithatë, kërkimet ndryshonin për nga kohëzgjatja, sipërfaqja e kontrolluar dhe metoda e përdorur, ndërsa shumë prej raporteve janë konfidenciale.

Një model statistikor i bashkoi këto të dhëna, bëri korrigjimet për trupat e pajetë që ekipet nuk kishin arritur të zbulonin dhe përllogariti numrin e viktimave duke u kthyer deri në vitin 1981.

Vlerësimi mesatar statistikor (mediana) rezultoi në 18.696.140 lakuriqë nate, të përfshirë në dhjetë lloje, me një interval të besueshëm prej rreth 13,3 milionë deri në 25,7 milionë.

Ky është vlerësimi për 48 shtetet kontinentale të SHBA-së, të cilin raportet e monitorimit për përmbushjen e kërkesave ligjore nuk mund ta siguronin më vete.

Katër lloje përbëjnë pothuajse të gjithë këtë numër. Autorët vlerësojnë se janë vrarë rreth 6,7 milionë lakuriqë nate të llojit hoary bat, 5,8 milionë të llojit eastern red bat, 3,4 milionë të llojit silver-haired bat dhe 1,5 milionë të llojit big brown bat.

Mesatarisht, një turbinë ka vrarë afro gjashtë lakuriqë nate të llojit hoary bat në vit. Në skajin tjetër, lakuriqi i rrallë i natës i Indianës (Indiana bat) përbënte rreth 6.000 viktima gjatë gjithë periudhës.

Vlerësimet e mëparshme ishin më të ulëta

Të dhënat e fundit në shkallë kombëtare datojnë nga viti 2013 dhe e vlerësonin numrin e viktimave në qindra mijëra në vit.

Këto vlerësime mbështeteshin në një rregull të përgjithshëm përllogaritjeje, sipas të cilit ngordhnin rreth 1,7 lakuriqë nate të llojit hoary bat për çdo megavat kapacitet të instaluar.

Një përllogaritje e bazuar në këtë metodë supozonte se në vitin 2012 kishin ngordhur rreth 113.000 lakuriqë nate të këtij lloji, ndërsa modeli i ri vlerëson rreth 268.000 viktima për të njëjtin vit. Shifra e mëparshme ishte më pak se gjysma e vlerësimit të ri.

Ky ndryshim është i rëndësishëm për shkak të paralajmërimit që kishte dhënë tashmë përllogaritja e vjetër, e mbështetur në gjykimin e ekspertëve.

Edhe duke përdorur shifrat më të ulëta, ajo paralajmëronte se popullata e lakuriqëve të natës të llojit hoary bat mund të zvogëlohej me 50% deri në 90% brenda 50 viteve. Ndërkohë, lakuriqët e natës të llojit eastern red bat kanë ngordhur me një ritëm edhe më të lartë, me mbi 500.000 viktima në vit që nga viti 2021.

Ku ishte më i lartë numri i lakuriqëve të natës të vrarë

Kapaciteti nominal i turbinave, që përdoret zakonisht si tregues matës, rezultoi të ishte një parashikues i dobët i numrit të viktimave. Sipërfaqja e përshkuar nga fletët rrotulluese të turbinave ishte një tregues më i mirë.

Në shumicën e turbinave të ndërtuara që nga viti 2020, kjo sipërfaqe është nga 2,5 deri në 5 akra (10.000 deri në 20.000 metra katrorë).

Studiuesit vlerësuan një numër më të lartë viktimash te disa lloje lakuriqësh nate në turbinat, fletët e të cilave përshkonin një sipërfaqe më të madhe ose kalonin më pranë tokës.

Për të dhjetë llojet, numri i vlerësuar i viktimave ishte më i lartë në parqet eolike që ndodheshin më pranë lumenjve. Studimi nuk mundi të përcaktonte nëse afërsia me lumenjtë ishte në vetvete shkaku i numrit më të lartë të viktimave.

Labuzzetta i tha Earth.com se këto modele tregojnë se vendndodhja dhe projektimi i turbinave mund të shërbejnë si mjete për të ulur ndikimin, por nuk ofrojnë një zgjidhje të vetme.

“Ka ende shumë për të mësuar se cilat strategji mund të jenë më të përshtatshmet dhe mund të sigurojnë përfitimin më të madh për ruajtjen e llojeve, në raport me investimin në menaxhimin e tyre, si për secilin lloj veçmas, ashtu edhe për të gjitha llojet së bashku”, tha ai.

Dy kërcënime, dy grupe të ndryshme lakuriqësh nate

Sindroma e hundës së bardhë (white-nose syndrome), një sëmundje kërpudhore e vërejtur për herë të parë në vitin 2006, ka shkaktuar një rënie prej më shumë se 90% të popullatave të disa llojeve të lakuriqëve të natës që dimërojnë në shpella.

Autorët e krahasuan numrin e përgjithshëm të viktimave nga turbinat me një vlerësim të përafërt të humbjeve të shkaktuara nga kjo sëmundje dhe zbuluan se përmasat e tyre ishin të krahasueshme.

Këto dy kërcënime prekin kryesisht grupe të ndryshme lakuriqësh nate. Sëmundja vret lakuriqët e natës që dimërojnë në shpella, ndërsa turbinat vrasin kryesisht llojet shtegtare që strehohen në pemë.

Autorët shkruajnë se, në tërësi, këto dy kërcënime mund të përforcojnë ndikimin e njëri-tjetrit mbi lakuriqët e natës në Amerikën e Veriut.

Çfarë do të thotë kjo për popullatat e lakuriqëve të natës

Nëse 18,7 milionë viktima nënkuptojnë edhe zvogëlim të popullatave, kjo është pyetja së cilës studimi nuk mund t’i japë përgjigje.

Sipas autorëve, të dhënat mbi numrin e lakuriqëve të natës të llojeve hoary bat dhe eastern red bat, jetëgjatësinë e tyre dhe ritmin e riprodhimit janë kryesisht të padisponueshme. Prandaj, i njëjti numër viktimash mund të nënkuptojë një krizë ose një ndikim më të kufizuar.

“Vetëm kërkimi ynë nuk mund t’i japë përgjigje pyetjes nëse ngordhjet e shkaktuara nga energjia e erës po çojnë në rënie të ngjashme të popullatave të llojeve shtegtare të lakuriqëve të natës që strehohen në pemë”, tha Labuzzetta.

Të dhënat mbi prirjet e popullatave nga Programi i Monitorimit të Lakuriqëve të Natës në Amerikën e Veriut mund të fillojnë ta plotësojnë këtë boshllëk.

Autorët kërkuan gjithashtu që të dhënat e monitorimit në parqet eolike të mblidhen dhe të shpërndahen në një format që mundëson bashkimin dhe analizimin e tyre së bashku.