Në Kosovë ka pasur disa raste kur zyrtarë shtetërorë dhe drejtues institucionesh janë larguar nga pozitat e tyre pas ngjarjeve të rënda që kanë nxitur reagime të mëdha publike. Nga vrasja e dy protestuesve në vitin 2007, te vdekja e Agon Zejnullahut gjatë arrestimit në vitin 2025, këto janë disa nga rastet që rikthyen këto ditë përgjegjësinë morale të institucioneve.
Çështja e përgjegjësisë institucionale në Kosovë është rikthyer vazhdimisht në vëmendjen e publikut, sidomos pas rasteve me pasoja tragjike, ku qytetarët kanë kërkuar llogaridhënie nga zyrtarët që udhëheqin institucionet shtetërore.
Megjithatë, dorëheqjet pas ngjarjeve të tilla kanë qenë të rralla dhe jo gjithmonë kanë ardhur në të njëjtat rrethana. Në disa raste, zyrtarët kanë folur për përgjegjësi morale, ndërsa në të tjera largimi nga pozita ka ndodhur pas presionit publik dhe reagimeve ndaj mënyrës se si institucionet kanë trajtuar një ngjarje.
Fatmir Rexhepi dha dorëheqje pas vrasjes së dy protestuesve
Një nga rastet më të njohura është ai i ish-ministrit të Punëve të Brendshme, Fatmir Rexhepi, i cili dha dorëheqje në vitin 2007, pas vrasjes së Mon Balajt dhe Arben Xheladinit gjatë protestës së 10 shkurtit në Prishtinë.
Dy protestuesit humbën jetën pasi u qëlluan me plumba gome nga pjesëtarë të policisë së UNMIK-ut, ndërsa dhjetëra të tjerë u lënduan.
Ngjarja shkaktoi tronditje të madhe dhe nxiti reagime për mënyrën se si ishte menaxhuar protesta. Rexhepi, i cili në atë kohë drejtonte Ministrinë e Punëve të Brendshme, dha dorëheqje pas tragjedisë.
Rasti mbetet një nga shembujt më të njohur të largimit të një ministri nga detyra pas një ngjarjeje me pasoja fatale, ndonëse forcat që kishin përdorur armët nuk ishin nën komandën e tij të drejtpërdrejtë.
Samedin Mehmeti dha dorëheqje pas rastit të dhunimit të 11-vjeçares
Në vitin 2022, një tjetër rast i rëndë shkaktoi reagime të mëdha në Kosovë. Bëhej fjalë për dhunimin e një vajze 11-vjeçare në Prishtinë, rast që përfshinte disa të dyshuar dhe nxiti kritika të shumta ndaj institucioneve përgjegjëse.
Në atë kohë, Samedin Mehmeti ishte drejtor i Përgjithshëm i Policisë së Kosovës. Pas reagimeve publike, ai dha dorëheqje nga kjo pozitë.
Ministri i atëhershëm i Punëve të Brendshme bëri të ditur se dorëheqja ishte paraqitur për arsye personale dhe për shkak të ndërgjegjes profesionale.
Rasti u bë një nga shembujt më të përfolur të largimit të një drejtuesi të lartë institucional pas një ngjarjeje që tronditi opinionin publik.
Po ashtu, pas të njëjtit rast u raportua edhe për largimin e Ali Gashit, i cili udhëhiqte Drejtorinë për Trajtimin e të Burgosurve dhe të Miturve në Shërbimin Korrektues të Kosovës.
Argjend Gashi u largua pas vdekjes së Agon Zejnullahut
Në vitin 2025, vdekja e 27-vjeçarit Agon Zejnullahu gjatë një arrestimi policor në Lipjan shkaktoi reagime të shumta dhe ngriti pikëpyetje për veprimet e zyrtarëve policorë.
Pas rastit, disa policë u arrestuan nën dyshimet për përfshirje në veprën penale të lidhur me vdekjen e të riut.
Në të njëjtën periudhë, Argjend Gashi, komandant i Policisë për rajonin e Lipjanit, kërkoi lirimin nga detyra dhe kërkesa e tij u miratua.
Ngjarja riktheu debatin për përgjegjësinë e drejtuesve policorë dhe për mënyrën se si duhet të veprojnë institucionet kur një person humb jetën gjatë një operacioni të forcave të rendit.
Shukri Quni dha dorëheqje pas vdekjes së një 17-vjeçari
Një tjetër rast u regjistrua në qershor të vitit 2025, kur Shukri Quni, asamblist në Kuvendin Komunal të Prizrenit, dha dorëheqje pas vdekjes së një 17-vjeçari në një aksident në fshatin Nashec.
Quni kishte ngritur më herët shqetësime për mungesën e sinjalistikës rrugore në atë zonë. Pas aksidentit fatal, ai e cilësoi dorëheqjen si obligim moral ndaj qytetarëve, duke argumentuar se shqetësimet e tij për sigurinë rrugore nuk ishin marrë parasysh.
Rasti dallon nga rastet e tjera, pasi bëhet fjalë për një përfaqësues komunal dhe jo për një drejtues të një institucioni qendror. Megjithatë, ai u përmend në kontekstin e përgjegjësisë publike pas një tragjedie.
Këto raste tregojnë se në Kosovë ka pasur zyrtarë që janë larguar nga pozitat e tyre pas ngjarjeve të rënda, duke përmendur përgjegjësinë morale, profesionale ose njerëzore.
Vrasja e Arlinda Zekajt, Gërvalla e Sveçla nuk japin dorëheqje
Rasti i Arlinda Zekajt e vë përgjegjësinë institucionale përballë një prej pyetjeve më të vështira – çfarë vlere kanë mekanizmat shtetërorë të mbrojtjes kur një qytetare kërkon ndihmë dhe përfundon e vrarë?
Arlinda Zekaj, 49-vjeçare nga Vitomirica e Pejës, kishte kërkuar ndërhyrjen e institucioneve për shkak të dhunës në familje. Sipas raportimeve, ajo kishte kërkuar veprime urgjente tri ditë para vrasjes, ndërsa kishte raportuar sërish dhunë ditën kur u vra. Tragjedia ka ngritur pikëpyetje serioze për veprimet dhe mosveprimet e hallkave shtetërore që duhej të trajtonin rastin.
Megjithatë, ndryshe nga rastet e mëparshme kur zyrtarë janë larguar nga pozitat pas ngjarjeve të rënda, ministrja e Drejtësisë, Donika Gërvalla, dhe ministri i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, nuk kanë dhënë dorëheqje.
Gërvalla ka deklaruar se nuk do të japë dorëheqje, duke argumentuar se Arlinda Zekaj nuk i ishte drejtuar Qeverisë dhe se ajo nuk mund të shkarkojë prokurorë apo gjyqtarë. Ndërkohë, opozita ka kërkuar largimin e të dy ministrave, duke e lidhur rastin me përgjegjësinë politike për funksionimin e institucioneve të drejtësisë dhe sigurisë.
Krahasimi me Fatmir Rexhepin, i cili dha dorëheqje pas vrasjes së dy protestuesve në vitin 2007, dhe me Samedin Mehmetin, i cili u largua nga drejtimi i Policisë së Kosovës pas rastit të dhunimit të 11-vjeçares në vitin 2022, e rikthen në qendër të debatit standardin e përgjegjësisë publike.
Pyetja që shtrohet është nëse përgjegjësia morale duhet të varet vetëm nga fakti nëse një zyrtar ka kryer personalisht një veprim të gabuar, apo nëse duhet të përfshijë edhe përgjegjësinë politike për funksionimin e institucioneve që ai drejton.
Për dallim nga zyrtarët që në raste të mëparshme zgjodhën të largoheshin nga pozitat, Gërvalla dhe Sveçla ende po qëndrojnë në detyrë.
