Sezoni i shirave që mungoi në Porto Riko ka nxitur një thatësirë që po zgjerohet me shpejtësi, duke sjellë racionimin e ujit, nivele rekord të ulëta të lumenjve dhe humbje në rritje për fermerët.
Porto Riko zakonisht hyn në sezonin e shirave në maj, por viti 2026 ka zhvilluar një situatë shumë të ndryshme. Deri në fund të gushtit, reshjet kishin mbetur të pakta në pjesën më të madhe të territorit amerikan, duke lejuar përhapjen e shpejtë të kushteve të thatësirës. Mungesa e shiut ka kontribuar në mungesat e ujit dhe racionimin e tij në disa komunitete, duke bërë që guvernatori i Porto Rikos të shpallte gjendjen e jashtëzakonshme në fund të korrikut. Në fund të gushtit, qeveria amerikane shpalli gjithashtu një gjendje fatkeqësie për thatësirën, që përfshinte më shumë se dy duzina qytetesh dhe qytezash.
Harta tregon ashpërsinë dhe shtrirjen gjeografike të thatësirës në të gjithë Porto Rikon më 25 gusht 2026. Ajo u krijua nga U.S. Drought Monitor, një bashkëpunim ku përfshihen National Drought Mitigation Center në Universitetin e Nebraskës-Lincoln, Departamenti Amerikan i Bujqësisë (USDA), National Oceanic and Atmospheric Administration dhe NASA.
NASA e ka mbështetur këtë projekt prej vitesh me vëzhgime të Tokës dhe ekspertizë shkencore. Kjo përfshirje u zgjerua në vitin 2026, kur dy shkencëtarë të NASA-s iu bashkuan grupit të vogël përgjegjës për përgatitjen e vlerësimeve javore të thatësirës.
David Mocko, shkencëtar i lartë kërkimor në Laboratorin e Shkencave Hidrologjike në Qendrën e Fluturimeve Hapësinore Goddard të NASA-s, tha se pasojat e kushteve jashtëzakonisht të nxehta dhe të thata ishin të dukshme në disa lloje të dhënash satelitore dhe të dhënash të mbledhura në terren, të përdorura nga U.S. Drought Monitor.
Për përditësimet e fundit mbi Porto Rikon, veçanërisht të rëndësishme ishin vlerësimet satelitore të lagështisë së tokës, së bashku me matjet e motit dhe vëzhgimet e rrjedhës së ujit në lumenj dhe të kushteve të puseve, tha Mocko.
Mocko përgatiti përditësimin e U.S. Drought Monitor për 18 gusht 2026. Ai dhe Jonathan Case nga Qendra e Fluturimeve Hapësinore Marshall e NASA-s janë shkencëtarët e parë të NASA-s që përgatisin hartat javore.
Thatësira ekstreme mbulon 44 për qind të territorit
Deri më 25 gusht 2026, rreth tre të katërtat e Porto Rikos po përjetonin një nivel të paktën mesatar të thatësirës, sipas vlerësimit. Zonat me thatësirë ekstreme (me ngjyrë portokalli të errët) në pjesët lindore dhe jugperëndimore të ishullit kryesor ishin zgjeruar gjatë javës së mëparshme dhe mbulonin 44 për qind të territorit.
Ndryshimi ndodhi me shpejtësi. Vetëm tre muaj më parë, asnjë pjesë e Porto Rikos nuk ishte klasifikuar si e prekur nga thatësira dhe më pak se 20 për qind e territorit konsiderohej jashtëzakonisht e thatë.
Fundi i dimrit dhe fillimi i pranverës kishin qenë në fakt më të lagësht se normalisht në Karaibet amerikane, sipas një raporti të National Integrated Drought Information System (NIDIS). Më pas, kushtet ndryshuan ndjeshëm drejt thatësisë.
Reshjet bien shumë nën normalen
Nga mesi i majit deri në mesin e korrikut, pjesa më e madhe e Porto Rikos mori më pak se 60 për qind të reshjeve normale, sipas NIDIS. Zonat jugore dhe jugperëndimore ishin edhe më të thata, duke marrë më pak se 20 për qind të reshjeve normale. Kjo u përkthye në një deficit reshjesh prej 3 deri në 6 inç (76 deri në 152 milimetra).
Temperaturat e larta e përkeqësuan tharjen. San Juani, për shembull, përjetoi një nga muajt korrik më të ngrohtë të regjistruar ndonjëherë. Nivelet e lumenjve ranë gjithashtu ndjeshëm, ndërsa rrjedha e ujit arriti nivele rekord të ulëta në rrjedha ujore, përfshirë lumin Rio Fajardo në verilindje të Porto Rikos.
Mungesat e ujit prekin banorët dhe fermerët
Presioni mbi furnizimet me ujë ka prekur banorët, fermerët dhe blegtorët në të gjithë Porto Rikon. Racionimi i ujit ka qenë në fuqi në disa bashki që nga fillimi i gushtit, sipas raportimeve të mediave. Vëzhguesit kanë vënë gjithashtu në dukje problemet me infrastrukturën si një faktor që po i përkeqëson mungesat.
Thatësira ka krijuar gjithashtu sfida serioze për bujqësinë. Për fermerët, tokat e thata kanë penguar rritjen e pemëve frutore dhe të kakaos, si dhe të bimëve të bananes dhe kafesë, duke kontribuar në humbjen e të korrave. Ndërkohë, blegtorët po shohin se rezervat e tyre të barit po pakësohen.
Hartat e thatësirës ndihmojnë në orientimin e reagimit ndaj emergjencave
Hartat e U.S. Drought Monitor publikohen që nga viti 1999 dhe përdoren nga zyrtarët federalë, shtetërorë, vendorë dhe fisnorë për të ndihmuar në orientimin e vendimeve për reagimin ndaj thatësirës.
USDA, për shembull, mbështetet te hartat si pjesë e një procesi të përshpejtuar për shpalljen e zonave të prekura nga fatkeqësitë. Këto shpallje mund të ndihmojnë në drejtimin e asistencës emergjente dhe burimeve të tjera drejt komuniteteve të prekura.
