Marrëveshja midis Iranit dhe SHBA-së përcakton kushtet e armëpushimit mes dy rivalëve të ashpër, rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, disa lehtësime financiare për Iranin dhe një përsëritje nga Teherani se nuk do të prodhojë kurrë armë bërthamore, sipas një drafti të tekstit të siguruar nga CNN.
Memorandumi i mirëkuptimit me 14 pika ende nuk është publikuar zyrtarisht, por një kopje e tij është siguruar nga CNN nga një zyrtar amerikan. Një diplomat që e ka parë atë në samitin e G7 në Francë këtë javë ka konfirmuar përmbajtjen e tij, ashtu si edhe dy burime të tjera diplomatike të njohura me negociatat, transmeton Periskopi.
Duke qenë se si SHBA-ja ashtu edhe Irani po e mbajnë sekret gjuhën e marrëveshjes, mbetet e paqartë nëse teksti i draftit i publikuar nga CNN do të pasqyrojë formulimin e saktë të dokumentit përfundimtar që pritet të nënshkruhet të premten në Zvicër. Detajet teknike janë ende në përfundim, ndaj formulimi mund të ndryshojë. Një zëdhënës i Shtëpisë së Bardhë tha se teksti nuk pasqyron memorandumin real.
Sipas draftit të marrëveshjes, SHBA-ja do t’i lejojë Iranit të shesë naftën dhe produktet e tij petrokimike, ndërsa Teherani mund të ketë qasje në një fond zhvillimi prej 300 miliardë dollarësh, nëse përmbush angazhimet e lidhura me programin e tij bërthamor në negociata të mëtejshme. Dokumenti nuk jep detaje mbi fatin e uraniumit të pasuruar të Iranit.
Një zyrtar amerikan i tha CNN se teksti pasqyron marrëveshjen e nënshkruar në mënyrë digjitale nga presidenti Donald Trump, zëvendëspresidenti JD Vance dhe kryetari i parlamentit iranian Mohammad Bagher Ghalibaf të dielën.
Zyrtarë amerikanë, në deklarime, e kanë minimizuar rëndësinë e vetë memorandumit, duke e quajtur atë një “dokument politik” që nuk pasqyron angazhime kyçe të negociatave sekrete të Iranit me SHBA-në, veçanërisht për të ardhmen e programit bërthamor të Teheranit. Shtëpia e Bardhë nuk iu përgjigj kërkesës për koment kur iu paraqit drafti i siguruar nga CNN. Agjencia gjysmëzyrtare iraniane Tasnim News Agency i ka cilësuar versionet e rrjedhura si të pasakta. Më herët, versionin e draftit e kishte publikuar edhe Bloomberg.
Memorandumi pritet të nënshkruhet zyrtarisht të premten, duke hapur një afat 60-ditor për negociimin e kushteve përfundimtare të marrëveshjes.
Më poshtë është teksti i plotë:
1 — Republika Islamike e Iranit dhe Shtetet e Bashkuara, së bashku me aleatët e tyre në luftën aktuale, shpallin me nënshkrimin e këtij Memorandumi të Mirëkuptimit një përfundim të menjëhershëm dhe të përhershëm të luftës në të gjitha frontet, përfshirë Libanin, dhe zotohen se nga tani e tutje nuk do të ndërmarrin veprime armiqësore kundër njëri-tjetrit dhe do të shmangin kërcënimin ose përdorimin e forcës. Marrëveshja përfundimtare do të konfirmojë këto dispozita.
2 — Të dy palët zotohen të respektojnë sovranitetin dhe integritetin territorial të njëra-tjetrës dhe të mos ndërhyjnë në punët e brendshme.
3 — Palët zotohen të negociojnë dhe të arrijnë një marrëveshje përfundimtare brenda një periudhe maksimale prej 60 ditësh, me mundësi zgjatjeje me pëlqim të ndërsjellë.
4 — Menjëherë pas nënshkrimit të memorandumit, SHBA-ja heq bllokadën detare dhe ndalon çdo pengesë ndaj Iranit, duke rikthyer trafikun detar brenda 30 ditësh në kapacitet të plotë. SHBA-ja gjithashtu zotohet të tërheqë forcat e saj nga zonat përreth brenda 30 ditëve pas marrëveshjes përfundimtare.
5 — Irani do të ndërmarrë hapa për të siguruar rifillimin e lëvizjes së anijeve tregtare në Gjirin Persik dhe Detin e Omanit brenda 30 ditësh, duke marrë parasysh heqjen e pengesave teknike dhe neutralizimin e minave.
6 — SHBA-ja, së bashku me partnerët rajonalë, do të krijojë një plan të gjerë për rehabilitimin dhe zhvillimin ekonomik të Iranit, me financim të paktën 300 miliardë dollarë.
7 — SHBA-ja angazhohet të heqë gradualisht sanksionet ndaj Iranit, përfshirë ato të OKB-së dhe të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (IAEA), si dhe sanksionet dypalëshe dhe dytësore.
8 — Irani përsërit se nuk do të prodhojë kurrë armë bërthamore. Çështjet mbi materialin e pasuruar dhe nevojat bërthamore do të trajtohen në marrëveshjen përfundimtare.
9 — Deri në marrëveshjen përfundimtare, palët ruajnë status quo: Irani mban programin e tij bërthamor, ndërsa SHBA-ja nuk vendos sanksione të reja dhe nuk rrit praninë ushtarake në rajon.
10 — SHBA-ja do të lëshojë leje për eksportin e naftës dhe produkteve petrokimike iraniane, përfshirë shërbimet bankare, sigurimet dhe transportin.
11 — SHBA-ja angazhohet të lirojë fondet dhe asetet e ngrira të Iranit dhe t’i vërë ato plotësisht në dispozicion për përdorim.
12 — Do të krijohet një mekanizëm zbatimi për të mbikëqyrur zbatimin e marrëveshjes dhe angazhimet e ardhshme.
13 — Pas nënshkrimit dhe verifikimit të zbatimit të disa neneve, palët do të hyjnë në negociata për marrëveshjen përfundimtare.
14 — Marrëveshja përfundimtare do të miratohet përmes një rezolute detyruese të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.
