Trump në fjalimin e gjatë në alpet zvicerane u ankua pa pushim se Shtetet e Bashkuara po shfrytëzohen nga Evropa dhe shprehu habi pse përpjekja e tij për të marrë kontrollin e Grenlandës po përballej me rezistencë.
Ai qortoi udhëheqësit evropianë se e kishin bërë kontinentin e tyre të panjohshëm përmes asaj që ai e përshkroi si migrim të pakontrolluar dhe politika ekonomike radikale.
Dhe ai spekuloi me zë të lartë për gatishmërinë e NATO-s për të ardhur në mbrojtje të Shteteve të Bashkuara, pa përmendur se e vetmja herë që aleanca aktivizoi traktatin e saj të mbrojtjes kolektive ishte me kërkesë të amerikanëve pas sulmeve të 11 shtatorit 2001, raporton CNN.
Megjithatë, për zyrtarët evropianë që po dëgjonin me vëmendje për një udhërrëfyes se si mund të shpalosej përçarja, pati një rreze pajtimi kur Trump tha se nuk do të përdorte forcë për të marrë Grenlandën. Dhe kjo, në një moment krize për lidhjet transatlantike, ishte diçka.
Orë pas fjalimit të tij, pati lajme potencialisht më të mira për Evropën. Trump njoftoi se kishte arritur një “kornizë të një marrëveshjeje të ardhshme” për Grenlandën pas një takimi me sekretarin e përgjithshëm të NATO-s dhe se tarifat që kishte kërcënuar të vendoste muajin e ardhshëm ishin anuluar.
“Kjo zgjidhje, nëse finalizohet, do të jetë një e shkëlqyer për Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe për të gjitha vendet e NATO-s,” shkroi Trump në Truth Social, pa dhënë ndonjë detaj mbi marrëveshjen.
I pyetur nga CNN, teksa po largohej nga samiti, nëse marrëveshja përmbushte dëshirën e tij për të zotëruar Grenlandën, Trump ndaloi për një moment për të menduar përpara se të thoshte: “Është një marrëveshje afatgjatë.”
Megjithatë, fjalimi i tij në Davos — i mbushur me ankesa dhe kritika ndaj homologëve të tij evropianë — la gjurmë.
Mosmarrja e Grenlandës me forcë
Për udhëheqësit evropianë që dëgjonin me ankth komentet e presidentit për Grenlandën, kishte katër fjalë në një fjalim me retorikë ndryshe që kishin rëndësi: “Nuk do të përdor forcë.”
Ishte deklarata më e qartë deri tani nga Trump se ai nuk do të përpiqej ta merrte Grenlandën duke përdorur fuqinë ushtarake. Deri të mërkurën, presidenti kishte refuzuar ta përjashtonte këtë mundësi dhe Shtëpia e Bardhë kishte thënë se opsionet ushtarake mbeteshin në tavolinë.
Heqja e kësaj mundësie nga tryeza do të jetë një lehtësim për zyrtarët që po përgatiteshin për përballje të tensionuara diplomatike me Trumpin për të shmangur një luftë të mundshme. Edhe tregjet reaguan pozitivisht, duke u rritur pas një dite humbjesh të martën.
Kjo nuk do të thotë se gjithçka do të ecë lehtë më tej. Trump mbeti këmbëngulës se nuk do të pranonte asgjë më pak se pronësinë e plotë të Grenlandës — një territor gjysmë-autonom i Danimarkës.
“Ky ishull i madh, i pasiguruar, është në fakt pjesë e Amerikës së Veriut,” tha Trump. “Është territori ynë.”
Dhe ai premtoi se do t’i mbante mend ata që e kundërshtuan. “Mund të thoni jo dhe ne do ta mbajmë mend,” paralajmëroi ai.
Një argument historik
Duke përsëritur kërkesën e tij për kontrollin e Grenlandës — të cilën gabimisht e quajti Islandë katër herë — Trump argumentoi në Davos se “asnjë komb ose grup kombesh nuk është në gjendje ta sigurojë Grenlandën, përveç Shteteve të Bashkuara.”
“Çdo aleat i NATO-s ka detyrimin të jetë në gjendje të mbrojë territorin e vet,” tha ai. “Ne jemi një fuqi e madhe, shumë më e madhe sesa njerëzit e kuptojnë.”
Trump vazhdoi duke sulmuar Danimarkën si “mosmirënjohëse” për refuzimin për të hequr dorë nga kontrolli i Grenlandës, duke pretenduar se vendi i detyrohej SHBA-së për mbrojtjen gjatë Luftës së Dytë Botërore.
“Danimarka ra ndaj Gjermanisë pas vetëm gjashtë orësh luftimesh dhe ishte plotësisht e paaftë të mbronte veten apo Grenlandën. Kështu që Shtetet e Bashkuara u detyruan dhe ne e bëmë,” tha ai, duke u ankuar për vendimin e SHBA-së në atë kohë për t’ia lënë Danimarkës Grenlandën si territor.
“Sa budallenj ishim ta bënim këtë?” tha ai. “Por e bëmë, ia kthyem. Po sa mosmirënjohës janë tani?”
Një shpalosje e gjerë ankesash
Trump gjithashtu sulmoi një sërë objektivash të tjerë, të vjetër dhe të rinj, duke përfshirë në një moment edhe nënçmimin e vendit pritës, Zvicrës, si “e mirë vetëm për shkak nesh.” Ai rrëfeu një shkëmbim të mëparshëm me një udhëheqëse zvicerane mbi tarifat, duke u mburrur se kishte vendosur ta rrisë taksën ndaj vendit pasi ajo “ma fërkoi kundër qimes.”
“Kemi shumë vende të tilla ku po bëjnë një pasuri për shkak të Shteteve të Bashkuara,” tha Trump para turmës kryesisht evropiane, e cila rrinte në heshtje të habitur. “Pa Shtetet e Bashkuara, ata nuk do të bënin asgjë.”
Zvicra nuk ishte aspak i vetmi vend i huaj që u godit nga Trump. Presidenti talli “syzet e bukura të diellit” të Emmanuel Macron-it pasi presidenti francez kishte veshur syze brenda për shkak të një problemi të vogël me sytë, duke pyetur turmën: “Çfarë dreqi ndodhi?”
Sa i përket kryeministrit kanadez Mark Carney, Trump zgjodhi të lëshonte një kërcënim ogurzi.
“Kanadaja merr shumë falas nga ne, meqë ra fjala. Duhet të jenë mirënjohës, por nuk janë,” tha Trump, duke kundërshtuar komentet e mëparshme të Carney-t në konferencë. “Kanadaja jeton falë Shteteve të Bashkuara. Mbaje mend këtë, Mark, herën tjetër që bën deklaratat e tua.”
Trump e përdori fjalimin e tij për të ringjallur edhe dy armiqësi të vjetra të brendshme, duke sulmuar kryetarin e Rezervës Federale Jerome Powell dhe përfaqësuesen demokrate Ilhan Omar.
“Ajo vjen nga një vend që nuk është vend dhe na tregon si ta drejtojmë Amerikën,” tha Trump për Omar-in, mes një tirade të zgjatur kundër Somalisë, duke shtuar se ajo “nuk do t’ia dalë ta bëjë këtë edhe për shumë kohë.” Dhe ai përmendi pretendime për mashtrime në shtetin që ajo përfaqëson, Minesota, për të bërë një argument të maskuar ksenofobik për vlerat perëndimore që ai tha se duhet të mbrohen dhe forcohen.
“Situata në Minesota na kujton se Perëndimi nuk mund të importojë masivisht kultura të huaja, të cilat kurrë nuk kanë arritur të ndërtojnë një shoqëri të suksesshme,” tha Trump, duke pretenduar se prosperiteti perëndimor buronte nga “kultura jonë shumë e veçantë.”
“Kjo është trashëgimia e çmuar që Amerika dhe Evropa kanë të përbashkët,” shtoi Trump. “Duhet ta mbrojmë atë kulturë dhe të rizbulojmë frymën që e ngriti Perëndimin nga thellësitë e Mesjetës së Errët në kulmin e arritjeve njerëzore.”
Një Trump më i përmbajtur dhe një audiencë e tronditur
Për një kohë gjatë fjalimit të Trumpit, turma që mbushte sallën në këmbë i mori me sportivitet goditjet personale dhe devijimet nga tema. Presidenti, i cili dukej më i përmbajtur pas një fluturimi të gjatë drejt Zvicrës, mori të qeshura kur përmendi “kaq shumë miq, disa armiq” në audiencë dhe pretendoi se pas vitit të tij të parë sërish në detyrë, “njerëzit po ecin shumë mirë. Janë shumë të kënaqur me mua.”
Argumenti i zgjatur i Trumpit për pronësinë e Grenlandës alarmoi veçanërisht disa në audiencë, të cilët tundnin kokën dhe qeshnin me mosbesim ndërsa ai e përshkruante territorin si një blerje të domosdoshme dhe e quante Danimarkën “mosmirënjohëse.”
Një tjetër devijim — tronditi sallën në të qeshura nervoze, teksa ai gabimisht lavdëroi Kinën për mungesën e parqeve me erë dhe i quajti vendet që mbështeten te energjia e erës “njerëz budallenj.”
Ndërsa fjalimi i Trumpit kaloi shifrën e një ore dhe hyri në një pjesë për vendosjen e Gardës Kombëtare në Uashington, DC, dhe qytete të tjera amerikane, disa nga audienca ndërkombëtare e kishin humbur qartë interesin — madje disa u ngritën për t’u larguar herët.
Edhe vetë Trump dukej se ndiente urgjencë për ta mbyllur, duke i përfunduar komentet në një ton të çlirët: “Do t’ju shoh rreth e rrotull.”
Një Evropë që ai nuk e njeh
Nëse kishte një bosht që e mbante fjalimin njëorësh të Trumpit — dhe ai u end në shumë drejtime — ishte bindja e thellë se Evropa dhe udhëheqësit e saj kishin devijuar ndjeshëm nga rruga.
Ndërsa Trump pretendoi se i donte kombet e kontinentit — duke u deklaruar “100%” skocez dhe gjerman — ai kishte vetëm përçmim për mënyrën se si zyrtarët kishin menaxhuar emigracionin, sigurinë dhe ekonominë gjatë dekadave të fundit.
“Disa vende në Evropë nuk janë më as të njohshme, sinqerisht. Nuk janë të njohshme. Dhe mund të debatojmë për këtë, por nuk ka debat,” tha Trump pak minuta pasi e nisi fjalimin.
Duke kujtuar luftërat e shekullit të kaluar që kërkuan ndërhyrje amerikane, Trump dukej i vendosur t’i kritikonte evropianët për t’i detyruar t’i jepnin atë që ai në të vërtetë donte prej tyre: Grenlandën.
“Pa ne tani, të gjithë do të flisnit gjermanisht dhe pak japonisht,” tha ai.
Dhe ai këmbënguli se bota ishte e varur nga Shtetet e Bashkuara dhe mosmirënjohëse në këmbim.
“Pa ne, shumica e vendeve as që funksionojnë,” u ankua ai.
