Në kufirin mes shteteve amerikane të Nevadës dhe Oregonit është identifikuar një depozitë e jashtëzakonshme argjile e pasur me litium, e cila mund të ketë ndikim të madh në tregun global të baterive për dekada të tëra.
Sipas një studimi të ri, kaldera McDermitt mund të përmbajë nga 20 deri në 40 milionë tonë metrikë litium, duke e bërë atë potencialisht depozitën më të madhe të zbuluar deri më sot. Duke u bazuar në çmimin mesatar të fundit të karbonatit të litiumit në SHBA, rreth 37 mijë dollarë për ton, vlera e kësaj pasurie arrin në rreth 1.5 trilion dollarë.
Një ‘supervullkan’ i pasur me litium
Zona ndodhet brenda një kaldere – një krater i madh vullkanik i formuar nga shembja e një dhome magme. Ky pellg shtrihet rreth 45 kilometra nga veriu në jug dhe 35 kilometra nga lindja në perëndim përgjatë kufirit Nevada–Oregon, sipas studimit të publikuar në revistën Science Advances.
Kërkimet janë drejtuar nga Thomas R. Benson, Ph.D., nga kompania Lithium Americas Corporation (LAC), i cili studion formimin e mineraleve të pasura me litium në terrene vullkanike.
Rreth 16 milionë vjet më parë, një shpërthim i fuqishëm vullkanik zbrazi dhomën e magmës nën zonë, duke lënë shtresa të trasha hiri që më vonë u shndërruan në shkëmb vullkanik. Më pas, në këtë krater u formua një liqen i qëndrueshëm, ku u depozituan hi dhe baltë vullkanike, duke krijuar shkëmbinj argjilorë të pasur me litium.
Procesi i formimit të litiumit
Nën sipërfaqe, aktiviteti hidrotermal vazhdoi për një kohë të gjatë pas shpërthimit, duke qarkulluar lëngje të nxehta të pasura me minerale. Këto lëngje nxorën litiumin nga materiali vullkanik dhe e depozituan në sedimentet e liqenit.
Fillimisht, këto sedimente u shndërruan në smektit, një argjilë e pasur me magnez. Më pas, në kushte më të nxehta, ajo u transformua në ilit, një argjilë që përmban përqendrime shumë më të larta litiumi.
Në zonën Thacker Pass, iliti formon shtresa deri në 30 metra të trasha, me përmbajtje litiumi nga 1.3% deri në 2.4% të peshës – rreth dyfish më shumë se depozitat tipike.
Rëndësia për industrinë globale
Litiumi është komponent kyç i baterive litium-jon, të cilat përdoren në telefona, laptopë, automjete elektrike dhe sisteme të ruajtjes së energjisë. Kërkesa globale për këtë metal pritet të arrijë deri në 1 milion ton në vit deri në vitin 2040, tetë herë më shumë se në vitin 2022.
Pozicioni relativisht i cekët i depozitës në Thacker Pass e bën atë më të lehtë për t’u shfrytëzuar, duke ulur kostot dhe ndikimin energjetik krahasuar me minierat e thella.
Sfida mjedisore dhe sociale
Megjithatë, shfrytëzimi i kësaj depozite ngre shqetësime serioze mjedisore dhe sociale. Komunitetet lokale dhe fiset indigjene kanë shprehur frikë për ndikimin në burimet ujore, kullotat dhe vendet me rëndësi kulturore.
Ndërkohë, ekspertët theksojnë se përpunimi i litiumit nga argjila është teknikisht kompleks, pasi kërkon procese kimike intensive dhe menaxhim të kujdesshëm të ujit dhe mbetjeve.
Një model i ri për kërkimet gjeologjike
Studimi i kalderës McDermitt po ndihmon shkencëtarët të kuptojnë më mirë se si formohen depozitat e mëdha të litiumit në mjedise vullkanike. Kombinimi i përbërjes së veçantë të magmës, strukturës së pellgut dhe aktivitetit hidrotermal afatgjatë duket se është çelësi i këtij pasurimi të rrallë.
Megjithëse potenciali ekonomik është i jashtëzakonshëm, ekspertët theksojnë se vendimet e ardhshme do të përcaktojnë nëse kjo pasuri do të shfrytëzohet apo do të mbetet e paprekur për shkak të ndjeshmërisë mjedisore të zonës.
Ky zbulim nënvizon lidhjen e drejtpërdrejtë mes proceseve gjeologjike të lashta dhe teknologjive moderne që formësojnë jetën e përditshme.
