Humbja e Viktor Orbán, kryeministrit autokratik të Hungarisë, kërkoi jo vetëm një fushatë të zakonshme zgjedhore ose mesazhe të reja, por përkundrazi ndërtimin e një lëvizjeje shoqërore të gjerë, të larmishme dhe patriotike. Dhe duke ndërtuar pikërisht këtë, opozita e Hungarisë ndryshoi politikën në të gjithë botën.
Humbja e Orbán i jep fund supozimit të pashmangshmërisë që ka përshkuar lëvizjen MAGA, si dhe besimit – i pranishëm edhe në retorikën e Presidentit rus Vladimir Putin – se partitë joliberale janë disi të destinuara jo vetëm të fitojnë, por të mbajnë pushtetin përgjithmonë, sepse ato kanë mbështetjen e njerëzve “të vërtetë”. Siç rezulton, historia nuk funksionon kështu. Njerëzit “e vërtetë” lodhen nga sundimtarët e tyre. Idetë e vjetra bëhen të ndenjura. Të rinjtë vënë në dyshim ortodoksinë. Joliberalizmi çon në korrupsion. Dhe nëse Orbán mund të humbasë, atëherë edhe admiruesit e tij rusë dhe amerikanë mund të humbasin.
Péter Magyar, udhëheqësi i opozitës dhe me shumë gjasa kryeministri i ardhshëm hungarez, tani ka fituar me një diferencë të konsiderueshme, duke i dhënë atij dhe partisë së tij, Tisza, një shumicë kushtetuese. Për ta bërë këtë, ata duhej të kapërcenin pengesat që zakonisht nuk janë të pranishme në demokracitë evropiane. Pas 16 vitesh të asaj që vetë Orbán e përshkroi si një regjim joliberal, partia politike e udhëheqësit hungarez, Fidesz, kishte arritur të kontrollonte pjesën më të madhe të gjyqësorit, administratës dhe universiteteve, si dhe një grup kompanish oligarkike që nga ana tjetër kontrollonin një pjesë të mirë të ekonomisë.
Orbán përdori kontrollin e tij mbi shtetin për të ndërtuar një rrjet të jashtëzakonshëm mbështetësish ndërkombëtarë joliberalë dhe të ekstremit të djathtë, dhe mekanizma financimi për të mbështetur disa prej tyre. Në javët e fundit të fushatës, këta miq dhe përfitues u mblodhën. Orbán mori vizita ose mbështetje verbale nga Donald Trump, J. D. Vance, Benjamin Netanyahu, Marine Le Pen (udhëheqësja e së djathtës ekstreme franceze), Alice Weidel (udhëheqësja e së djathtës ekstreme gjermane) dhe udhëheqës të tjerë joliberalë nga Argjentina, Polonia, Sllovakia, Brazili dhe më shumë. Organizatat hungareze dhe amerikane të lajmeve raportuan se një ekip inteligjence ruse ishte krijuar në Budapest për të përforcuar fushatën e Orbán në mediat sociale dhe ndoshta për të organizuar provokime.
Në të kundërt, Magyar kishte shumë pak akses në median hungareze, shumica dërrmuese e së cilës është në pronësi ose të shtetit ose të oligarkëve të Fidesz. Ai dhe partia e tij kishin akses të kufizuar edhe në hapësirën e billboard’eve, si sepse kishin më pak para se partia në pushtet ashtu edhe sepse shumë hapësira reklamuese kontrollohen nga qeveria. Udhëheqësit dhe mbështetësit e Tisza u përballën edhe me pengesa personale. Një vit më parë, takova një politikan të Tisza i cili më tha se gruaja e tij kishte humbur punën dhe miqtë e tij filluan të qëndronin larg pasi ai njoftoi mbështetjen e tij për Magyar. Baza e të dhënave e Tisza në një moment u hakua dhe u postua në internet, me sa duket për të inkurajuar ngacmimin e anëtarëve të partisë. Edhe tre javë më parë, shumë udhëheqës të Tisza në Budapest flisnin vetëm jashtë protokollit.
Magyar dhe ekipi i tij luftuan në terren. Duke e ditur se nuk mund të fitonte nëse do të qëndronte në Budapest dhe qytete të tjera të mëdha, Magyar ka udhëtuar në vend që nga viti 2024, duke vizituar qytete dhe fshatra të vogla, shumë më tepër se një herë. Në ditët e fundit të fushatës, ai mbante pesë ose gjashtë takime zgjedhore çdo ditë. Ai shmangu temat që Orbán zgjodhi të promovonte – politikën globale, luftën në Ukrainë, konspiracionin kundër të cilit Ukraina po bashkëpunonte në një farë mënyre ose madje mund të pushtonte Hungarinë – dhe i përqendroi fjalimet e tij të fushatës dhe mediat sociale në ekonomi, kujdes shëndetësor dhe shkolla. Si një ish-anëtar i Fidesz, ai ishte në gjendje të fliste me bindje shtesë për korrupsionin e Fidesz. Ai e portretizoi veten si pjesë të qendrës së djathtë evropiane, demokratike dhe që i bindet ligjit. Ai valëviti shumë flamuj hungarezë, ashtu si edhe mbështetësit e tij.
Pavarësisht kufizimeve të mëdha dhe presionit financiar dhe politik, numri i vogël i gazetarëve që ishin ende në gjendje të raportonin në Hungari bëri gjithashtu një ndryshim. Në javët e fundit, gazetari investigativ Szabolcs Panyi, së bashku me kolegët e tij në faqen e internetit Direkt26, një nga mediat e pakta të pavarura në vend, demaskuan me durim propagandën anti-ukrainase të Orbán-it, duke prodhuar transkripte dhe audio të rrjedhura që zbuluan Orbán-in dhe ministrin e tij të jashtëm duke u marrë vesh me Putinin dhe ministrin e jashtëm rus, Sergey Lavrov. Këto kaseta zbuluan atë që Panyi ma përshkroi si “gënjeshtra e madhe se Orbán ishte një kryeministër sovranist”. Në të vërtet, Orbán mburrej dhe fliste për traditat hungareze dhe nacionalizmin hungarez, por kur foli në telefon me udhëheqësin rus, ai e përshkroi veten si një mi dhe Putinin si një luan. Për vite me radhë, Orbán ka pretenduar se po lufton forca të huaja në hije – George Soros, Bashkimin Evropian, emigrantët – por në fakt ai vetë ishte i varur nga të huajt gjatë gjithë kohës.
Këto histori patën jehonë, veçanërisht tek hungarezët e rinj. Në një koncert roku në Sheshin e Heronjve në qendër të Budapestit të premten, dhjetëra mijëra prej tyre filluan të brohorisnin “Rusë, shkoni në shtëpi” – e njëjta brohoritje që përdorën gjyshërit e tyre kur ushtarët sovjetikë pushtuan vendin e tyre në vitin 1956.
Edhe pse rezultatet nuk janë përfundimtare, Tisza duket se ka fituar më shumë se dy të tretat e vendeve në Parlament. Kjo do t’i jepte Hungarisë një shumicë kushtetuese që duhet t’i lejojë atij të riparojë disa nga dëmet që Orbán i ka bërë kushtetutës hungareze dhe jetës publike. Në fjalimin e tij të fitores, ai bëri thirrje për dorëheqjen e presidentit, prokurorit të përgjithshëm, presidentit të gjykatës kushtetuese dhe institucioneve të tjera. Ai tha se do të ribashkohej me sistemin ligjor evropian. Në përgjigje, sipas një dëshmitari, hungarezët në tubimin e tij brohoritën, “Evropë, Evropë, Evropë”.
