Shumë prej nesh përpiqen ta qetësojnë sistemin nervor përmes meditimit, ushtrimeve të frymëmarrjes apo praktikave të ndërgjegjësimit. Edhe pse këto mjete janë të vlefshme, sistemi nervor ndikohet thellësisht edhe nga fiziologjia jonë. Ushqimi, lëvizja, pushimi dhe siguria emocionale kontribuojnë të gjitha në mënyrën se si ndihemi – të balancuar apo të mbingarkuar. Sistemi nervor nuk mund të qetësohet plotësisht nëse vetë trupi është nën stres metabolik. Stabiliteti emocional varet nga më shumë sesa vetëm mendësia; ai varet edhe nga sa mirë është ushqyer dhe mbështetur trupi.
Shumë njerëz sot përpiqen të rregullojnë sistemin e tyre nervor. Ata praktikojnë ushtrime frymëmarrjeje, meditojnë, bëjnë zhytje në ujë të ftohtë dhe ndjekin këshilla të panumërta për të qetësuar trupin. Megjithatë, shumë prej tyre ende ndihen të tensionuar, në ankth ose zgjohen herët në mëngjes me një mendje që papritur aktivizohet. Është e vështirë të rregullosh një sistem nervor që nuk është i ushqyer siç duhet. Fiziologjia jonë luan një rol shumë më të madh në stabilitetin emocional sesa shumica prej nesh e kupton.
Interesi im për sistemin nervor u thellua gjatë një periudhe të rëndësishme tranzicioni personal, kur fillova të vërej sa thellë ndikojnë stresi, ushqimi, pushimi dhe mjedisi në ndjesinë tonë të balancës apo mbingarkesës. Kur trupi është nën presion të zgjatur, ritmet e kortizolit mund të çrregullohen. Shumë njerëz që zgjohen mes orës tre dhe pesë të mëngjesit mendojnë se është ankth, ndërkohë që në disa raste kjo pasqyron rritjen e hershme të kortizolit që aktivizon sistemin e stresit. Ky është një model që shfaqet shpesh kur analizohet ndërveprimi mes stresit, gjumit dhe ushqimit.
Pasi fillova ta mbështes trupin ndryshe – duke stabilizuar nivelin e sheqerit në gjak, duke rritur marrjen e proteinave dhe duke i kushtuar vëmendje lëndëve ushqyese kyçe – zgjimet e hershme filluan të zvogëloheshin gradualisht.
Sistemi nervor metabolik
Truri është një nga organet që kërkon më shumë energji në trup. Edhe pse përbën vetëm rreth dy për qind të peshës trupore, ai përdor afërsisht njëzet për qind të energjisë totale të trupit. Një nivel i balancuar i sheqerit në gjak, proteina të mjaftueshme, yndyra të shëndetshme dhe minerale thelbësore ndihmojnë në krijimin e stabilitetit biologjik nga i cili varet sistemi nervor. Kur sheqeri në gjak rritet dhe bie shpejt, trupi shpesh e interpreton këtë si sinjal stresi. Hormonet e gjëndrave mbiveshkore, si kortizoli dhe adrenalina, mund të lirohen për të stabilizuar nivelin e glukozës. Ky proces mund të aktivizojë sistemin nervor simpatik dhe të kontribuojë në ndjenja ankthi, irritimi apo lodhjeje të papritur. Prandaj, mbajtja stabile e sheqerit në gjak gjatë ditës luan rol të rëndësishëm në ruajtjen e qetësisë së sistemit nervor.
Zorra gjithashtu luan rol të rëndësishëm, përmes komunikimit të vazhdueshëm me trurin që ndikon në humor, inflamacion dhe sinjalizimin e sistemit nervor. Një pjesë e madhe e këtij komunikimi ndodh përmes nervit vagus, një rrugë kryesore që lidh sistemin tretës me trurin. Mikrobioma e zorrëve kontribuon në prodhimin e neurotransmetuesve dhe sinjaleve imunitare që ndikojnë në mënyrën si truri i përgjigjet stresit. Kur mjedisi i zorrëve mbështetet përmes dietës dhe stilit të jetesës, ky komunikim zorrë–tru ndihmon në rritjen e qëndrueshmërisë së sistemit nervor.
Sistemi nervor somatik
Lëvizja është veçanërisht e rëndësishme. Ushtrimet fizike ndihmojnë trupin të metabolizojë hormonet e stresit që grumbullohen gjatë periudhave të presionit. Ecja, ushtrimet e forcës, joga apo koha në natyrë mund të ndihmojnë sistemin nervor të përpunojë dhe lirojë stresin.
Sistemi nervor emocional
Tranzicionet e jetës, stresi psikologjik dhe përvojat në marrëdhënie ndikojnë në mënyrën se si sistemi nervor e percepton sigurinë. Vetëdija emocionale dhe marrëdhëniet mbështetëse ndihmojnë në qetësimin e sistemit nervor.
Pesë mënyra për ta ushqyer sistemin nervor
• Stabilizoni sheqerin në gjak duke ngrënë vakte të rregullta me proteina, yndyra të shëndetshme dhe fibra.
• Jepini prioritet proteinave në fillim të ditës.
• Sigurohuni për marrje të mjaftueshme të lëndëve ushqyese si magnezi dhe acidet yndyrore omega-3.
• Kujdesuni për shëndetin e zorrëve.
• Lëvizni trupin rregullisht.
