kfvanews
Presidentët e Francës dhe Gjermanisë kanë dënuar ashpër politikën e jashtme të SHBA-së nën Donald Trump, duke thënë përkatësisht se Washingtoni po “çlirohet nga rregullat ndërkombëtare” dhe se bota rrezikon të shndërrohet në një “strofull grabitësish”.
Në deklarata jashtëzakonisht të forta, Emmanuel Macron dhe Frank-Walter Steinmeier paralajmëruan se rendi ndërkombëtar i bazuar në rregulla, i ndërtuar pas Luftës së Dytë Botërore, mund të shpërbëhet së shpejti.
“SHBA-ja është një fuqi e konsoliduar, por që gradualisht po largohet nga disa prej aleatëve të saj dhe po çlirohet nga rregullat ndërkombëtare që deri vonë i promovonte,” u tha Macron trupit diplomatik francez në Pallatin Élysée të enjten.
“Institucionet multilaterale po funksionojnë gjithnjë e më pak në mënyrë efektive,” tha presidenti francez. “Po jetojmë në një botë të fuqive të mëdha, me një tundim real për ta ndarë botën.”
Ai tha se Franca “hedh poshtë kolonializmin dhe imperializmin e ri – por edhe vasalitetin dhe defetizmin. Ajo që kemi arritur për Francën dhe në Evropë është një hap në drejtimin e duhur. Më shumë autonomi strategjike, më pak varësi nga SHBA-ja dhe Kina.”
Komentet erdhën ndërsa udhëheqësit e BE-së – të ndarë mes nevojës për të mbrojtur të drejtën ndërkombëtare dhe për ta mbajtur SHBA-në si partner jetik ekonomik dhe aleat mbrojtës në Ukrainë dhe më gjerë – përpiqen të bien dakord për një përgjigje të koordinuar ndaj veprimeve të Uashingtonit.
Ndërsa asnjëri president nuk e tha drejtpërdrejt, të dy u supozua gjerësisht se po i referoheshin bastisjes amerikane të fundjavës së kaluar në Karakas dhe kapjes së liderit venezuelian, Nicolás Maduro, si dhe synimit të përsëritur të Trump për të marrë kontrollin e Grenlandës.
Shefja e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, tha të enjten se blloku po shqyrtonte përgjigjen e tij nëse planet amerikane për të përvetësuar Grenlandën materializohen. “Mesazhet që dëgjojmë janë jashtëzakonisht shqetësuese,” tha ajo. “Nëse kjo është një kërcënim real … atëherë cili do të ishte reagimi ynë?”
Ambasadorët e NATO-s në Bruksel gjithashtu zhvilluan një diskutim për territorin arktik, ku raportohet se ranë dakord se aleanca duhet të forcojë sigurinë në Arktik. “Pa dramë,” i tha Reuters-it një diplomat i lartë i NATO-s. “Shumë dakordësi që NATO duhet të përshpejtojë zhvillimin e një pranie më të fortë parandaluese në rajon.”
Frank-Walter Steinmeier, presidenti gjerman, tha se erozioni i rendit botëror kishte arritur tashmë një fazë të avancuar.
Steinmeier, duke folur të mërkurën mbrëma në një simpozium në Berlin për të shënuar 70-vjetorin e tij, tha se demokracia globale ishte në rrezik. Ish-ministri i jashtëm gjerman tha se pushtimi i Ukrainës nga Rusia ishte një pikë kthese, por se sjellja e mëvonshme e SHBA-së përbënte një “çarje të dytë epokale”.
Ai tha se kishte pasur një “shpërbërje të vlerave nga partneri ynë më i rëndësishëm, SHBA-ja, e cila ndihmoi në ndërtimin e këtij rendi botëror”. “Bëhet fjalë për të parandaluar që bota të shndërrohet në një strofull grabitësish, ku më të paskrupulltët marrin çfarë të duan.”
Steinmeier tha se erozioni i rendit botëror kishte arritur tashmë një fazë të avancuar. Shtetet më të vogla e më të dobëta rrezikonin të mbeteshin “plotësisht të pambrojtura”, dhe rajone të tëra mund të trajtoheshin “si pronë e disa fuqive të mëdha”.
Ai tha se politika evropiane e sigurisë duhej të rishikohej si pasojë. “Nuk duhet të jemi të dobët,” tha ai, duke shtuar se Gjermania mund të luante një rol “vetëm nëse merret seriozisht, edhe ushtarakisht”, ndaj kjo ishte “qëllimi që duhet të arrijmë”.
Macron në fjalimin e tij theksoi gjithashtu rëndësinë e mbrojtjes së pavarësisë akademike dhe të “një hapësire informacioni të kontrolluar, ku opinionet mund të shkëmbehen plotësisht lirshëm, por ku zgjedhjet nuk merren nga algoritmet e disave”.
Ai tha se Akti i Tregjeve Digjitale (DMA) i BE-së, që mbulon konkurrencën, dhe Akti i Shërbimeve Digjitale (DSA) për moderimin e përmbajtjes – të cilat SHBA-ja i ka dënuar si një përpjekje për të “detyruar” kompanitë e saj teknologjike drejt censurës – “duhet të mbrohen”.
