kfvanews
Lindja e parakohshme është një nga shkaqet kryesore të vdekjeve të të porsalindurve në mbarë botën, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH).
Tani, mjekët po zhvillojnë një mitër artificiale që mund të përmirësojë ndjeshëm shanset e mbijetesës së foshnjave të lindura shumë herët.
Mjekët po zhvillojnë një mitër artificiale të projektuar për të replikuar kushtet brenda trupit të nënës, duke mbështetur foshnjat e lindura midis javës 24 dhe 28 të shtatzënisë, një periudhë kur mbijetesa është e mundur, por ndërlikimet janë të zakonshme.
Foshnjat e lindura shumë herët përballen me rreziqe serioze dhe shpesh kërcënuese për jetën, sepse trupat e tyre nuk janë ende të zhvilluar plotësisht.
Ata janë në rrezik më të lartë vdekjeje për shkak të ndërlikimeve të tilla si problemet e frymëmarrjes, vështirësitë në të ushqyer, rregullimi i dobët i temperaturës së trupit dhe infeksionet e përsëritura.
Sipas Komisionit Evropian , rreth 500,000 foshnje lindin para kohe në Evropë çdo vit.
Foshnjat e parakohshme kanë rezerva më të ulëta lëndësh ushqyese dhe sisteme trupore të papjekura, gjë që rrit rrezikun e kequshqyerjes, infeksioneve dhe problemeve afatgjata të zhvillimit.
Sa më herët të lindë një foshnjë, aq më i lartë është rreziku i ndërlikimeve afatgjata ose vdekjes.
Pajisja, e zhvilluar nga neonatologë në Njësinë e Kujdesit Intensiv Neonatal të Qendrës Mjekësore Nijmegen të Universitetit Radboud në Holandë, është në thelb një qese e mbyllur e mbushur me lëng amniotik artificial të nxehtë.
Brenda të ashtuquajturës AquaWomb, foshnja është e lidhur me një placentë artificiale që furnizon oksigjen dhe lëndë ushqyese.
Duke imituar mitrën e nënës, mjekët shpresojnë të zgjasin fazën e zhvillimit të fetusit, duke përmirësuar rezultatet shëndetësore më vonë në jetë.
“Ne duam ta ruajmë fiziologjinë e fetusit, qarkullimin e gjakut të fetusit, duam ta mbajmë të paprekur… në mënyrë që të mund të zhvillohet për disa javë të tjera”, tha Myrthe van der Ven, bashkëthemeluese e AquaWomb.
Vetëm katër javë shtesë zhvillimi mund të përmirësojnë ndjeshëm shkallën e mbijetesës dhe të zvogëlojnë rrezikun e problemeve kronike shëndetësore, tha ekipi që qëndron pas pajisjes.
“Ka një ndryshim të madh nëse keni lindur në javën e 24-të apo të 28-të… Ne e dimë që të rriturit e rinj të lindur para kohe ende përballen me ndërlikimet që lidhen me lindjen e tyre të parakohshme”, tha Willem de Boode, një pediatër-neonatolog në Njësinë e Kujdesit Intensiv Neonatal të Qendrës Mjekësore të Universitetit Radboud Nijmegen.
Një kërkesë kyçe është lindja e foshnjës me prerje cezariane, duke lejuar që ajo të transferohet direkt në një qese të mbushur me lëng amniotik artificial. Kjo parandalon ekspozimin ndaj ajrit, i cili mund të dëmtojë mushkëritë.
“Për lindjen, është shumë e rëndësishme që të parandaloni shkaktimin e frymëmarrjes spontane”, tha de Boode.
“Kjo do të thotë që do t’ju duhet një pajisje transferimi nga mitra në sistemin e mbështetjes perinatale të jetës, (në mënyrë që) foshnja të mos fillojë të marrë frymë, por të jetë në lëng amniotik artificial”, shtoi ai.
Pas transferimit, foshnja duhet të lidhet me një placentë artificiale brenda disa minutash për të marrë oksigjen dhe lëndë ushqyese.
“Sepse placenta e nënës nuk funksionon më pasi lind foshnja. Pra, ky është hapi më kritik, mendoj unë, në të gjithë procedurën”, tha van der Ven.
Projekti në Eindhoven është ende në fazën e zhvillimit.
Përpjekje të ngjashme kërkimore janë duke u zhvilluar në Shtetet e Bashkuara dhe Kanada, ndërsa shkencëtarët i afrohen transformimit të kujdesit neonatal.
Në vitin 2024, OBSH-ja raportoi se ka afërsisht 6,400 vdekje të të porsalindurve çdo ditë në nivel global, që përbën gati 47 përqind të të gjitha vdekjeve të fëmijëve nën pesë vjeç.
