kfvanews
Plani i paqes SHBA-Evropë për të penguar sulmet e ardhshme ruse ndaj Ukrainës kërkon një ushtri ukrainase më të fuqishme, vendosjen e forcave evropiane brenda vendit dhe përdorim më të madh të inteligjencës amerikane, sipas zyrtarëve të njohur me draftet që detajojnë propozimin.
Diplomatët amerikanë dhe evropianë që u takuan me udhëheqësit e Ukrainës gjatë dy ditëve të fundit në Berlin, kanë nënshkruar kryesisht dy dokumente që përcaktojnë garancitë e sigurisë, thanë zyrtarët publikisht dhe privatisht.
Dokumentet e sigurisë janë hartuar për të shërbyer si gur-themeli i një marrëveshjeje më të gjerë, që synon arritjen e një armëpushimi për t’i dhënë fund konfliktit gati katërvjeçar. Ato synojnë gjithashtu të bindin Ukrainën të lëshojë territor në një marrëveshje paqeje dhe të heqë dorë nga përfshirja formale në NATO.
“Po shohim përparim të vërtetë dhe konkret”, tha të martën Ursula von der Leyen, presidente e Komisionit Evropian. “Ky përparim është bërë i mundur falë harmonisë midis Ukrainës, Evropës dhe Shteteve të Bashkuara.”
Megjithatë, një armëpushim i gjerë duket se mbetet i pamundur për momentin, pjesërisht sepse Rusia nuk është palë në këto negociata. Çdo marrëveshje për t’i dhënë fund luftimeve do të kërkonte lëshime të konsiderueshme nga Presidenti Volodymyr Zelensky i Ukrainës ose Presidenti Vladimir V. Putin i Rusisë. Ndërsa zoti Zelensky ka shqetësime në lidhje me propozimet amerikane, veçanërisht për lëshimet territoriale, zoti Putin nuk ka treguar asnjë fleksibilitet në kërkesat e tij.
Një zëvendësministër i jashtëm rus, Sergei A. Ryabkov, tha të martën se qeveria e tij mbetet e vendosur në kërkesën që Ukraina të dorëzojë pjesën e rajonit të saj Donbas, që Rusia nuk e ka pushtuar dhe se nuk do të pranojë praninë e trupave të vendeve të NATO-s në Ukrainë.
Zyrtarët amerikanë thanë të hënën se çështja territoriale mbetet një pengesë, por shprehën besim, pavarësisht komenteve publike të zotit Putin, se ai përfundimisht do të pranonte praninë e forcave evropiane në Ukrainë që nuk veprojnë nën flamurin e NATO-s. Ata, si të tjerët e intervistuar për këtë artikull, folën në kushte anonimiteti për të diskutuar lirisht bisedimet në vazhdim.
Për herë të parë në muaj të tërë, zyrtarët evropianë thanë se po punonin mirë me negociatorët amerikanë dhe Presidentin Trump.
Por disa udhëheqës evropianë aluduan për shqetësimet e vazhdueshme se e gjithë puna diplomatike me amerikanët mund të jetë e parëndësishme, nëse mosmarrëveshjet themelore midis Rusisë dhe Ukrainës nuk mund të zgjidhen.
«Tingëllonte shumë premtuese, krahasuar me deklaratat e mëparshme, se amerikanët janë të gatshëm të japin garanci — por do të ishte ekzagjerim nëse do të thoja se ne dimë gjithçka për detajet konkrete», tha Donald Tusk, kryeministri i Polonisë.
Zyrtarët amerikanë dhe evropianë thanë se dokumentet e sigurisë u përpunuan gjatë, më shumë se tetë orësh diskutimesh intensive me zotin Zelensky dhe ndihmës të tjerë të Ukrainës në Berlin të dielën dhe të hënën. Morën pjesë udhëheqës të lartë dhe zyrtarë të sigurisë kombëtare nga rreth një duzinë vendesh evropiane, përfshirë Francën, Gjermaninë, Italinë dhe Britaninë.
Njëri nga dy dokumentet përcakton parime të gjera. Ato përbëjnë atë që dy zyrtarë amerikanë dhe disa diplomatë evropianë e quajtën një angazhim të ngjashëm me garancinë e Nenit 5 të NATO-s, në të cilin të gjitha vendet anëtare zotohen të vijnë në ndihmë të çdo kombi që sulmohet.
Pjesa e dytë e marrëveshjes, të cilën zyrtarët amerikanë e përshkruan si një “dokument operativ ushtarak-me-ushtarak” ose ushtarak-me-ushtarak, ofron detaje më të hollësishme. Ajo shpjegon se si forcat amerikane dhe evropiane do të bashkëpunojnë me ushtrinë e Ukrainës për të siguruar që Rusia të mos përpiqet përsëri të pushtojë territorin ukrainas në vitet që vijnë.
Asnjëri dokument nuk është bërë publik. Njerëz të njohur me to thanë se dokumenti operativ përfshin direktiva të shumta dhe specifike të hartuara për të siguruar Ukrainën në skenarë të ndryshëm të një ndërhyrjeje të mundshme ruse. Një zyrtar amerikan, i cili foli me gazetarët në kushte anonimiteti, tha se dokumenti ishte “shumë specifik”, se si të pengoheshin ndërhyrjet e mëtejshme dhe të ndëshkohej Rusia nëse ato ndodhin.
Prioriteti i parë është një plan për ta çuar madhësinë e ushtrisë së Ukrainës në një “nivel paqeje” prej 800,000 trupash, me trajnime dhe pajisje të përditësuara, për të shërbyer si një pengesë e fortë kundër Rusisë. Ajo e ka rritur ushtrinë e saj në gati 900,000 gjatë luftës. Për krahasim, ushtria e Gjermanisë ka rreth 180,000 trupa të armatosura.
Ndërtimi dhe mirëmbajtja e një force të tillë do të kërkonte “mbështetje të qëndrueshme dhe domethënëse” për Ukrainën, thuhet në një deklaratë të përbashkët nga udhëheqësit e 10 vendeve evropiane dhe zyrtarët e lartë në Bashkimin Evropian. Një diplomat evropian tha pa specifikuar, se dokumenti liston detaje “shumë konkrete” rreth pajisjeve ushtarake që i nevojiten Ukrainës.
Dokumenti gjithashtu paraqet detaje rreth një force ushtarake të udhëhequr nga Evropa për të ndihmuar Ukrainën duke vepruar brenda vendit për të siguruar qiellin dhe detin. Zyrtarët nuk pranuan të jepnin detaje specifike se cilat vende do të vendosnin trupa në Ukrainë, por zoti Zelensky tha të martën se disa prej tyre janë zotuar privatisht ta bëjnë këtë. Këto trupa pritet të vendosen në Ukrainën perëndimore, larg çdo vije armëpushimi, për të shërbyer si një nivel tjetër parandalimi kundër çdo agresioni të ardhshëm rus.
“Çdo vend e kupton tashmë rolin e tij ose vëllimin e furnizimeve të tij”, tha zoti Zelensky gjatë një konference për shtyp me kryeministrin e Holandës, Dick Schoof, në Hagë. “Disa janë të gatshëm të japin vetëm informacione inteligjence, të tjerë janë të gatshëm të ofrojnë trupa në Ukrainë – trupa në terren. Ne e kemi këtë në dokument.”
Diplomatët francezë dhe britanikë po menaxhojnë propozimin për të vendosur forca evropiane në Ukrainë si pjesë e një grupi prej rreth 30 vendesh që ata e quajnë “Koalicioni i të Gatshmëve”. Diplomati evropian i përshkroi premtimet në dokumentin e sigurisë si një menu nga e cila qeveritë e tyre përkatëse mund të zgjidhnin nivelin e mbështetjes.
Z. Trump ka përjashtuar vazhdimisht dërgimin e trupave amerikane në Ukrainë. Në vend të kësaj, dokumenti operativ ofron detaje se si Shtetet e Bashkuara do të përdorin sistemet e tyre të gjera të inteligjencës për të ndihmuar në monitorimin e armëpushimit dhe për të zbuluar aktivitetin rus që synon rihyrjen në pjesën tjetër të Ukrainës, thanë zyrtarët. Amerikanët gjithashtu do të ndihmojnë në verifikimin e pajtueshmërisë së Rusisë dhe do të sigurohen që përleshjet e vogla midis Rusisë dhe Ukrainës të mos shndërrohen në një luftë të re.
Gjithashtu detajon se si Shtetet e Bashkuara do të ndihmonin në zbulimin e përpjekjeve ruse për të krijuar operacione me “flamur të rremë”, që mund t’i jepnin Moskës një pretekst për të rifilluar armiqësitë. Zyrtarët kanë thënë për vite me radhë se kjo është një taktikë e zakonshme ruse.
Deklarata e së hënës nga udhëheqësit evropianë tha se Shtetet e Bashkuara do të udhëheqin një “mekanizëm monitorimi dhe verifikimi të armëpushimit me pjesëmarrje ndërkombëtare për të ofruar paralajmërim të hershëm për çdo sulm të ardhshëm”. Nuk ishte e qartë nëse ose si do të ndërhynin forcat amerikane për të mbrojtur trupat evropiane në Ukrainë, nëse ato do të sulmoheshin.
Një nga shqetësimet kryesore të zotit Zelensky ka qenë frika se garancitë e ardhshme të sigurisë do të dështonin, ashtu si marrëveshja e vitit 1994, e njohur si Memorandumi i Budapestit mbi Garancitë e Sigurisë. Në atë rast, Ukraina, Rusia, Shtetet e Bashkuara dhe Britania i ofruan “garanci sigurie” Ukrainës në rast pushtimi, në këmbim të heqjes dorë nga armët bërthamore që trashëgoi në shpërbërjen e Bashkimit Sovjetik. Rusia e shkeli marrëveshjen në vitin 2014 dhe përsëri në vitin 2022, por nënshkruesit ndërmorën pak veprime ushtarake për të mbrojtur Kievin.
Zyrtarët amerikanë dhe evropianë thanë se garancia e re e sigurisë do të ishte ligjërisht e detyrueshme, në varësi të procedurave të secilit vend. Zyrtarët amerikanë thanë se zoti Trump kishte rënë dakord t’ia paraqiste garancitë e sigurisë Senatit, ku zakonisht ratifikohen traktatet, megjithëse nuk e bënë të qartë nëse do t’i paraqisnin zyrtarisht garancitë si një traktat.
Z. Zelensky tha të martën në mëngjes se dokumentet do të finalizohen në ditët në vijim dhe se ai priste që zyrtarët amerikanë t’ia përcjellin ato Rusisë dhe të takohen me negociatorët ukrainas më pas, ndoshta këtë fundjavë.
